Usluge računarstva u oblaku: ugovorne strane i servisni nivo usluga

Usluge računarstva u oblaku: ugovorne strane i servisni nivo usluga

Računarstvo u oblaku (eng. Cloud computing) kao tržište usluga koje je još uvijek u razvoju, predstavlja istinski pravni izazov i kao takavo je predmet multidisciplinarnog izučavanja. Već na prvi pogled uočava se kompleksnost odnosa na relaciji pružalac usluge – korisnik. Uzevši u obzir da današnja ponuda ovih usluga često zavisi i od, sa aspekta korisnika, trećih lica, odnosno lica kojima je pružalac usluga povjerio konkretne poslove (npr. skladištenje, obrada, očuvanje bezbjednosti i slično), međusobna prava i obaveze ugovornih strana dobijaju novu dimenziju koja se dodatno komplikuje pitanjem mjerodavnog prava, dilema u vezi lex loci contractus, povrata podataka u posjed korisnika koji je raskinuo ugovor i mnogih drugih.

Fizičko lice kao ugovorna strana

Obzirom da su prilikom zaključenja ugovoru o pružanju usluga računarstva u oblaku ugovorne strane pružalac usluga i korisnik, jasno je da svaka od njih ima svoj ugao posmatranja na novonastali odnos u okviru kojeg žele da steknu što povoljniji status. To se prvenstveno odnosi na rizik od gubitka i otuđenja podataka, ali i od kontinuiteta pružanja usluga po prethodno dogovorenim uslovima, prilikom čega će svaka od ugovornih strana još u toku pregovaranja nastojati odgovornost prebaciti na drugoga. Međutim, primjetno je da su za usluge računarstva u oblaku karakteristični i adhezioni (pristupni) ugovorni modeli koje definišu pružaoci usluga u zavisnosti od toga da li je ugovorna strana fizičko lice, poslovni subjekt, državni organ, neprofitna ili akademska organizacija, pa će oni biti i početni korak u ovoj analizi.

Uslovi korišćenja računarstva u oblaku

Rezultati istraživanja pokazuju da velika većina pružalaca usluga računarstva u oblaku za krajnje korisnike, primarno fizička lica kojima se nudi tzv. multi-stanarski model (eng. Multi-tenant) u kojem više korisnika dijeli iste resurse, definiše sopstvene „uslove korišćenja“, tj. ugovor kojem se pristupa putem konkludentne radnje, najčešće pritiskom na odgovarajuće dugme na veb stranici. Ovakav ugovorni model, bez mogućnosti pregovaranja i izmjene klauzula od strane korisnika je posebno prisutan ukoliko se radi o probnom, tj. testnom korišćenju usluga računarstva u oblaku, iako je u pojedinim slučajevima sudske prakse ocijenjen kao izrazito nepovoljan po drugu ugovornu stranu i kao takav ne proizvodi pravno dejstvo. Nakon toga, korisnik se preusmjerava na veb stranice putem kojih vrši uplatu kreditnom karticom ili korišćenjem usluga finansijskog posrednika, te je u prilici da dodijeljene resurse koristi odmah.

Servisni nivo usluga

Kako su navedeni uslovi propisani od strane pružaoca usluge, jasno je da isti idu njemu u korist pri čemu je disbalans prava i obaveza u odnosu na korisnika posebno primjetan u pogledu dostupnosti usluga i nesmetanog pristupa. Tako se npr. u Ugovoru o servisnom nivou usluga za onlajn usluge korporacije Majkrosoft (eng. Microsoft) koji se primjenjuje na sve usluge računarstva u oblaku koje ova kompanija nudi, navodi da pružalac ne snosi odgovornost za nedostupnost ili smanjene performanse ukoliko je to izazvano spoljnim faktorima na koje pružalac nema uticaja ili višom silom poput prirodnih nepogoda, rata, terorističkih aktivnosti, ili postupcima koje pokreću državni organi. U članu 5. tački a) navedenog ugovora se nedostupnost usluge koja bi nastupila „djelovanjem korisnikovih ili usluga trećih lica, hardvera, softvera uključujući, ali ne ograničavajući se i na nedovoljnu propusnu moć interneta kojom korisnik raspolaže“ prebacuje na korisnika ili na treća lica, kao i u slučajevima u kojima se korisnik oglušio na prethodna upozorenja pružaoca u vezi sa korišćenjem usluge.

Za razliku od Majkrosofta, Amazon (eng. Amazon), pružalac i glavni konkurent na tržištu usluga računarstva u oblaku na globalnom nivou definiše posebne ugovore o servisnom nivou usluga za svaku uslugu ponaosob . I ovi uslovi korišćenja sadrže slične odredbe kada se radi o odgovornosti pružaoca, odnosno ista se u što većoj mjeri prebacuje ili na korisnika ili na posrednika u komunikaciji, a metod zaključenja je identičan Majkrosoftovom.

Uslovi korišćenja u slučaju Amazona korisnika stavljaju i u nepovoljniji položaj, jer pružalac može bez najave trajno ili privremeno onemogućiti uslugu u slučaju kada procijeni da korisnikove aktivnosti ugrožavaju bezbjednost i druge interese pružaoca, njegovih saradnika ili drugih korisnika, gdje pružalac usluga zadržava diskreciono pravo odlučivanja o konkretnim slučajevima u kojima korisnikove aktivnosti predstavljaju prijetnju po njegove interese, pri tome nigdje ne precizirajući koji su to postupci.

Pored uslova koji se odnose na dostupnost usluge, adhezioni ugovor koji se može smatrati osnovom cjelokupnog ugovornog odnosa koji nastupa na relaciji pružalac usluge – korisnik je onaj koji sadrži odredbe o bezbjednosti podataka, privatnosti, generalnoj odgovornosti ugovornih strana, načinima plaćanja, pravnom statusu podataka sa aspekta zaštite intelektualne svojine i prava trećih lica, naknadi štete, mjerodavnom pravu, nadležnosti za rješavanje sudskih sporova i otkrivanju podataka po nalogu državnih organa. Majkrosoft ove uslove korišćenja navodi u Ugovoru o on-lajn pretplati , dok Amazon isti naziva Korisničkim ugovorom .

U sledećim tekstovima razmatraćemo pravne aspekte pružanja usluga računarstva u oblaku pravnim licima koja se mutatis mutandis odnose i na fizička lica.

Srđan Rajčević

Direktor Agencije za informaciono društvo Republike Srpske, dipl. pravnik, dipl. inž. računarstva, magistar poslovno-pravnih nauka. Zainteresovan za pravne aspekte IKT-a. Idejni tvorac više zakona iz oblasti razvoja informacionog društva u RS.

  • facebook
  • linkedin
  • skype
  • twitter

One Comment

  1. Pingback: Usluge računarstva u oblaku: pravni okvir BiH | PravoIKT

Comments are closed.